05ـ دکترین بیعت


در این جلسه به بررسی و شفاف‌سازی مفهوم بیع و بیعت در قرآن پرداخته شده است. بیع به عنوان دکترین اقتصادی قرآن، یکی از مولفه‌های کلیدی بازار به حساب می‌آید. در کنار مفهوم بیع سه مفهوم رزق، انفاق و برکت نیز در بازار اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.


هوالحکیم

کرسی نظریه‌پردازی دانش دکترینولوژی –  طرح‌ریزی استراتژیک کلبه کرامت

مجموعه جلسات شورش علیه طمع

عنوان جلسه: دکترین بیعت

 

دریافت ویدئو جلسه

 

موضوع تدریس:

در این جلسه به بررسی و شفاف‌سازی مفهوم بیع و بیعت در قرآن پرداخته شده است. بیع به عنوان دکترین اقتصادی قرآن، یکی از مولفه‌های کلیدی بازار به حساب می‌آید. در کنار مفهوم بیع سه مفهوم رزق، انفاق و برکت نیز در بازار اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.   محورهای جلسه: 1. در دو چرخه‌ی بازار اسلامی و بازار مدرن محدودیت‌های وجود دارد که یکی مختص مومنین و دیگری برای افراد غیر مومن و جامعه‌ی غیر اسلامی است. 2. بیعی که مومن با خدا انجام می‌دهد به معنی بیعت[1] است. یعنی کسی که بیعت کرد خودش را فروخت و واگذار کرد. 3. در اقتصاد مدرن انسان می‌تواند مال و نفس خودش را در هر لحظه به هرکسی که بخواهد بفروشد. 4. در لیبرالیسم، اقتصاد را از سیاست شروع می‌کنند به طوری‌که جوهره‌ی اقتصاد، سیاست است. 5. جوهره‌ی بیع[2] در قران اعتقادی و اجتماعی است و بر مبنای عهد و پیمان استوار است و نه صرفا قردادهای اجتماعی که در جوامع مدرن قرار دارد. 6. توانمندی که در دست هر یک از انسان‌‌هاست در واقع رزق و روزی دیگران است. خداوند نیازهای انسان‌ها در دست یکدیگر قرار داده است. در اینجا شکل‌گیری یک نظام اجتماعی معنی پیدا می‌کند. 7. مال و نفسی که خداوند به انسان عطا کرده است از مسیر تقوا و تزکیه به سرمایه تبدیل می‌شود و در نهایت تجارت و بیعت رقم می‌خورد. 8. واژه‌ی «کار»[3] از دیدگاه قرآن مشخصا به سه کلید واژه «امر»، «سعی» و «عمل صالح» اطلاق می‌شود. واژه‌ی کار، بن‌مایه دینی و قرآنی ندارد. 9. در قرآن یک عمل صالح و یک عمل فاسد وجود دارد لذا عمل در قرآن دارای ارزش و جهت است. 10. در حوزه‌ی اقتصاد لیبرالیستی و مارکسیستی کار امری ارزش‌مدارانه نیست و خنثی تلقی می‌شود.   پلت‌های تدریس شده: «چرخه یدالله» را چهار فرآیند رزق، بیع، انفاق و برکت تشکیل می‌دهد. الله و مومن به الله در دو حوزه‌ی عمل مجزا در این چرخه تأثیرگذار هستند. خدا سامان‌دهنده دو فرآیند رزق و برکت است به طوری‌که مومنین در این دو حوزه‌‌ی عمل دخالتی ندارند. در سوی دیگر مومنین فقط در دو فرآیند بیع و انفاق دخیل هستند به این صورت که در «چرخه‌ی یدالله در بیعت» خدا رزق و روزی مومنین را مقدر می‌کند و آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها نیز در بیع از مال و نفسی که خدا روزی‌شان کرده با یکدیگر معامله و انفاق می‌کنند که در واقع فروش خود به خدا محسوب می‌شود. این فروش خود به خدا به سه شکل انفاق، قرض و زکات صورت می‌گیرد. خدا نیز به پاداش سعی و عمل صالحی که مومنین انجام دادند روزی مادی و معنوی آنها را هفت‌صد برابر می‌کند و به آن برکت می‌بخشد و در نهایت مومنین و در سطح بالاتر جامعه اسلامی به مفازت، نجات و بشارت دست پیدا می‌کنند و نیز این فرآیند چرخه‌ای همواره تکرار می‌شود. در چرخه بازار مدرن چهار فرآیند تبلیغات، تقاضا، پول و عرضه موثر است به طوری‌که تبلیغات رسانه‌ها سبب ذائقه‌سازی در مردم و افزایش نیازهای غیر طبیعی آنها می‌شود با این وجود دولت‌ها برای اینکه دچار رکود نشوند و مردم بتوانند به عرضه پاسخ بدهند مجبور به خلق پول و افزایش نقدینگی در بازار هستند که این امر موجب کنترل پول و در نهایت تاثیرگذاری و دخالت دولت‌ها در بازار می‌شود. پول حداقلی به تقاضای حداقلی و در نهایت به عرضه حداقلی منجر می‌شود؛ پول زمانی که کم می‌شود باعث ایجاد اختلال در بازار می‌گردد. دولت‌ها علاوه بر کنترل پول در تولید و تقاضا نیز دخالت دارند.   پی‌نوشت: [1]. إِنَّ الَّذينَ يُبايِعُونَکَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْديهِمْ فَمَنْ نَکَثَ فَإِنَّما يَنْکُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِما عاهَدَ عَلَيْهُ اللَّهَ فَسَيُؤْتيهِ أَجْراً عَظيماً (سوره فتح آیه 10)  [2]. إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ في‏ سَبيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْراةِ وَ الْإِنْجيلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِکُمُ الَّذي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظيمُ (سوره توبه آیه 111)

[3]. Work

دانلود PDF 

دانلود پیوست‌های جلسه 

پلت‌های جلسه 490 کلبه‌کرامت: