۰۵ـ دکترین بیعت


در این جلسه به بررسی و شفاف‌سازی مفهوم بیع و بیعت در قرآن پرداخته شده است. بیع به عنوان دکترین اقتصادی قرآن، یکی از مولفه‌های کلیدی بازار به حساب می‌آید. در کنار مفهوم بیع سه مفهوم رزق، انفاق و برکت نیز در بازار اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.


هوالحکیم

کرسی نظریه‌پردازی دانش دکترینولوژی –  طرح‌ریزی استراتژیک کلبه کرامت

مجموعه جلسات شورش علیه طمع

عنوان جلسه: دکترین بیعت

 

دریافت ویدئو جلسه

 

موضوع تدریس:

در این جلسه به بررسی و شفاف‌سازی مفهوم بیع و بیعت در قرآن پرداخته شده است. بیع به عنوان دکترین اقتصادی قرآن، یکی از مولفه‌های کلیدی بازار به حساب می‌آید. در کنار مفهوم بیع سه مفهوم رزق، انفاق و برکت نیز در بازار اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.   محورهای جلسه: ۱٫ در دو چرخه‌ی بازار اسلامی و بازار مدرن محدودیت‌های وجود دارد که یکی مختص مومنین و دیگری برای افراد غیر مومن و جامعه‌ی غیر اسلامی است. ۲٫ بیعی که مومن با خدا انجام می‌دهد به معنی بیعت[۱] است. یعنی کسی که بیعت کرد خودش را فروخت و واگذار کرد. ۳٫ در اقتصاد مدرن انسان می‌تواند مال و نفس خودش را در هر لحظه به هرکسی که بخواهد بفروشد. ۴٫ در لیبرالیسم، اقتصاد را از سیاست شروع می‌کنند به طوری‌که جوهره‌ی اقتصاد، سیاست است. ۵٫ جوهره‌ی بیع[۲] در قران اعتقادی و اجتماعی است و بر مبنای عهد و پیمان استوار است و نه صرفا قردادهای اجتماعی که در جوامع مدرن قرار دارد. ۶٫ توانمندی که در دست هر یک از انسان‌‌هاست در واقع رزق و روزی دیگران است. خداوند نیازهای انسان‌ها در دست یکدیگر قرار داده است. در اینجا شکل‌گیری یک نظام اجتماعی معنی پیدا می‌کند. ۷٫ مال و نفسی که خداوند به انسان عطا کرده است از مسیر تقوا و تزکیه به سرمایه تبدیل می‌شود و در نهایت تجارت و بیعت رقم می‌خورد. ۸٫ واژه‌ی «کار»[۳] از دیدگاه قرآن مشخصا به سه کلید واژه «امر»، «سعی» و «عمل صالح» اطلاق می‌شود. واژه‌ی کار، بن‌مایه دینی و قرآنی ندارد. ۹٫ در قرآن یک عمل صالح و یک عمل فاسد وجود دارد لذا عمل در قرآن دارای ارزش و جهت است. ۱۰٫ در حوزه‌ی اقتصاد لیبرالیستی و مارکسیستی کار امری ارزش‌مدارانه نیست و خنثی تلقی می‌شود.   پلت‌های تدریس شده: «چرخه یدالله» را چهار فرآیند رزق، بیع، انفاق و برکت تشکیل می‌دهد. الله و مومن به الله در دو حوزه‌ی عمل مجزا در این چرخه تأثیرگذار هستند. خدا سامان‌دهنده دو فرآیند رزق و برکت است به طوری‌که مومنین در این دو حوزه‌‌ی عمل دخالتی ندارند. در سوی دیگر مومنین فقط در دو فرآیند بیع و انفاق دخیل هستند به این صورت که در «چرخه‌ی یدالله در بیعت» خدا رزق و روزی مومنین را مقدر می‌کند و آن‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها نیز در بیع از مال و نفسی که خدا روزی‌شان کرده با یکدیگر معامله و انفاق می‌کنند که در واقع فروش خود به خدا محسوب می‌شود. این فروش خود به خدا به سه شکل انفاق، قرض و زکات صورت می‌گیرد. خدا نیز به پاداش سعی و عمل صالحی که مومنین انجام دادند روزی مادی و معنوی آنها را هفت‌صد برابر می‌کند و به آن برکت می‌بخشد و در نهایت مومنین و در سطح بالاتر جامعه اسلامی به مفازت، نجات و بشارت دست پیدا می‌کنند و نیز این فرآیند چرخه‌ای همواره تکرار می‌شود. در چرخه بازار مدرن چهار فرآیند تبلیغات، تقاضا، پول و عرضه موثر است به طوری‌که تبلیغات رسانه‌ها سبب ذائقه‌سازی در مردم و افزایش نیازهای غیر طبیعی آنها می‌شود با این وجود دولت‌ها برای اینکه دچار رکود نشوند و مردم بتوانند به عرضه پاسخ بدهند مجبور به خلق پول و افزایش نقدینگی در بازار هستند که این امر موجب کنترل پول و در نهایت تاثیرگذاری و دخالت دولت‌ها در بازار می‌شود. پول حداقلی به تقاضای حداقلی و در نهایت به عرضه حداقلی منجر می‌شود؛ پول زمانی که کم می‌شود باعث ایجاد اختلال در بازار می‌گردد. دولت‌ها علاوه بر کنترل پول در تولید و تقاضا نیز دخالت دارند.   پی‌نوشت: [۱]. إِنَّ الَّذینَ یُبایِعُونَکَ إِنَّما یُبایِعُونَ اللَّهَ یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدیهِمْ فَمَنْ نَکَثَ فَإِنَّما یَنْکُثُ عَلى‏ نَفْسِهِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِما عاهَدَ عَلَیْهُ اللَّهَ فَسَیُؤْتیهِ أَجْراً عَظیماً (سوره فتح آیه ۱۰)  [۲]. إِنَّ اللَّهَ اشْتَرى‏ مِنَ الْمُؤْمِنینَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّهَ یُقاتِلُونَ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ فَیَقْتُلُونَ وَ یُقْتَلُونَ وَعْداً عَلَیْهِ حَقًّا فِی التَّوْراهِ وَ الْإِنْجیلِ وَ الْقُرْآنِ وَ مَنْ أَوْفى‏ بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَیْعِکُمُ الَّذی بایَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظیمُ (سوره توبه آیه ۱۱۱)

[۳]. Work

دانلود PDF 

دانلود پیوست‌های جلسه 

پلت‌های جلسه ۴۹۰ کلبه‌کرامت: